ميراث‌ايران- زهرا كشوري:
مرمت‌هاي غير‌اصولي در بناي قلعه فرانسوي‌ها، تداوم بازي تيم‌هاي متعدد فوتبال در محوطه شوش، برگزاري جمعه بازار در اين محوطه و ساخت هتل و مركز پيش‌دانشگاهي در عرصه و حريم شوش در حالي ادامه دارد كه از سوي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري، خبرهايي مبني بر جهاني شدن اين محوطه ارزشمند به گوش مي‌رسد. اما اين ساخت و سازها در حريم و روي عرصه محوطه شوش موجب شده تا كارشناسان به جهاني شدن اين محوطه ارزشمند به ديده ترديد بنگرند.
هرچند جهاني شدن محوطه‌هاي باستاني و آثار تاريخي امروزه تنها دستاويز دوستداران ميراث فرهنگي و كارشناسان دلسوز براي نگهداري آثار تاريخي است، هنوز تا جهاني شدن محوطه باستاني شوش به ‌دليل ساخت و سازهاي بسيار در طول سه دهه گذشته راه بسياري مانده است اما اتفاق‌هايي كه در همين محدوده شناخته شده در حال وقوع است، افكار عمومي را نسبت به سرنوشت اين محوطه شناخته‌شده جهاني نگران كرده‌است.
«علي منجي بويري»، مسئول انجمن دوستداران ميراث فرهنگي شوش نخستين كسي نيست كه از وضعيت مرمت‌هاي غيراصولي قلعه شوش شكايت دارد؛ پيش از اين نيز كارشناسان مرمت از به كار بردن سبوس برنج در ملات استفاده شده در اين مرمت شكايت كرده‌‌اند و از به كارگيري لوله‌هاي گالوانيزه براي نماي قلعه شوش به دليل ناهمگوني، گله‌مندند.
لوله‌هاي گالوانيزه كه از آنها به‌ عنوان ناودان در بناي قلعه شوش استفاده شده نخستين منظره ناهماهنگ با معماري اين قلعه است كه نزديك به 100 سال پيش با استفاده از آجرهاي دوره ايلامي تا اسلامي ساخته شده و به چشم هر گردشگري مي‌آيد.
«عاطفه رشنو»، معاون فني سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري خوزستان اما به كار بردن سبوس برنج در مصالح مرمتي بنا را خطرناك نمي‌داند.
وي اعتقاد دارد كه زماني كه يك بنا خود از خشت و گل ساخته شده به حد كافي داراي موريانه‌است و بنابراين به‌كار بردن سبوس برنج كه منبع تغذيه موريانه به شمار مي‌رود عملا تاثيري در كم و زياد كردن موريانه ندارد.
وي همچنين اعتراض به استفاده از ملات گچ در مرمت از سوي بسياري از كارشناسان به اين دليل كه هيچ همخواني با مصالح به كار رفته در بناي ساختمان ندارد را بي‌مورد خواند.
وي در عين حال كه از تعطيلي عمليات مرمت اين قلعه از نوروز سال‌جاري خبر مي‌داد اما دليلي واضح براي توقف اين عمليات اعلام نكرد. از سوي ديگر به گفته وي سازمان ميراث فرهنگي با مشاور جديد براي ادامه اين مرمت قرارداد بسته و تا سه، چهار ماه آينده مرمت اين قلعه آغاز مي‌شود.
به گفته رشنو اعتباري كه بايد براي مرمت اين بنا هزينه مي‌شد به سوي حصاركشي محوطه سوق داده شد و قرار است در اين بخش هزينه شود.وي همچنين عمليات انجام گرفته در اين محدوده را تنها محكم كاري آجرهاي سست و در خطر قلعه عنوان كرده‌است. اين درحالي است كه بست‌هاي فلزي كه در گزارش تصويري تهيه شده به خوبي مشهود است و نشان‌دهنده عملياتي به‌مراتب بزرگتر از محكم كردن چند آجر است.
ترمينال شوش، زخمي كهنه
هرچند ساخت هتل لاله در شوش آغاز ساخت وساز غيراصولي و برخلاف قوانين ميراث فرهنگي در اين محوطه نيست و هنوز معلوم نيست كه ساخت ترمينال شوش روي شهر 7 هزار ساله آكروپل به كجا مي‌انجامد، اما آخرين خبرها از واگذاري اين محوطه از سوي رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري خوزستان به شهرداري شوش حكايت دارد كه به واكنش بسيار تند «اميد غنمي»، مسئول واحد حقوقي سازمان ميراث فرهنگي كشور در تهران منجر شد كه آن را برخلاف قوانين ميراث فرهنگي دانست.
به اعتقاد غنمي، انتقال سند داراي تشريفاتي است كه بايد توسط هيات دولت انجام شود و استان نمي‌تواند مستقل از دولت مجوز صدور سند انتقال بدهد.
اما به فاصله چند روز، «مجتبي گهستوني»، سخنگوي انجمن دوستداران ميراث فرهنگي، از برگزاري جلسه بين رئيس سازمان ميراث فرهنگي خوزستان، شهرداري شوش و برخي از مسئولان استان خبر داد كه طي آن مقرر شده مالكيت ترمينال ساخته شده روي شهر 7 هزارساله آكروپل در محوطه تاريخي شوش به شهرداري واگذار شود.
به گفته وي در اين جلسه سازمان ميراث فرهنگي خوزستان اعلام كرده درصورتي كه شهرداري تعهد دهد بدون تخريب اين محوطه، ترمينال را بسازد، سند ترمينال شوش به شهرداري واگذار مي‌شود و ادامه ساخت آن بدون مانع است.
آموزش و پرورش همچنان در حريم تاريخي شوش
اين همه ماجراي محوطه شوش نبود. آموزش و پرورش شوش نيز با وجود مخالفت‌هاي بسيار، بناي 4طبقه‌اي را در حريم درجه يك ساخت. اين در حالي بود كه در تمام مدتي كه بناي پيش‌دانشگاهي بالا مي‌رفت هيچ يك از كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري حاضر نشدند اعلام كنند كه تا چه حد اين بنا به حريم منظري و فيزيكي محوطه آسيب خواهد رساند.
تنها «رضا چناني» مسئول اداره ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري در گفت‌وگوي خود با خبرنگار اين روزنامه در دل محوطه شوش و در زمستان سال 86 اعلام كرد كه ارتفاع اين بنا حتما كاهش خواهد يافت و با ارتفاع مجاز ساخته مي‌شود. اما تا به امروز هيچ خبري مبني بر كوتاهي اين بنا كه كارشناسان از آن به‌عنوان يكي از موانع جهاني شدن شوش نام‌مي‌برند به گوش‌ نرسيده‌است. ارتفاع مجاز براي ساخت و ساز در اين محدوده نزديك به 8 متر است و بناي ساخته شده در حال حاضر 15 متر است.
جمعه بازار تاريخي در شوش
به گفته منجي بويري علاوه بر اينكه با وجود هشدارهاي شديد محوطه شوش همچنان محل بازي نزديك به 7 تيم محلي است و به‌عنوان كورس موتورسواران ا زآن استفاده مي‌شود، برگزاري هر هفته جمعه بازار در اين محوطه نيز خود تهديدي بالقوه براي اين محوطه محسوب مي‌شود.
تجمع افراد بسيار در اين محوطه و پارك ماشين‌ها و خودروهاي زياد از جمله پيامدهاي اين بازار هفته در دل تاريخ شوش است.
اين اتفاق‌ها در حالي ادامه دارد كه بارها افكار عمومي، رسانه‌ها و انجمن‌هاي دوستدار ميراث فرهنگي، مهم‌ترين اقدام براي نجات اين محوطه را حصاركشي اين محوطه 400 هكتاري دانسته‌اند.
محوطه شوش بيش از 2سال است كه جزو طرح‌هاي بزرگ قرار گرفته است.پيش از اين مسئولان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري خوزستان اعتقاد داشتند با توجه به ملي بودن اين اثر، استان به تنهايي قادر به رفع مشكلات آن نيست، اما قرارگيري اين محوطه در ميان طرح‌هاي بزرگ هم نتوانست اين محوطه را از آسيب‌هاي جدي هر روزه مصون نگهدارد.