به راستی که تاثیر گذار ترین و مشهورترین هواپیمای سال هایدهه شصت، همان جنگنده شناسایی میگ 25 فاکس بت بوده است که در طول تاریخ پروازی خود،چند رکوردی را نیز برجای گذاشت. این هواپیما، ظاهراً هواپیمایی بود که بیشتریندلهره را برای غرب به وجود آورده و باعث شده بود که آنان هم به فکر چاره و تولیدهواپیماهای قدرتمندتر و مقتدرتر بیفتند، به طوری که خلبانی آمریکایی اظهار کرده بودکه در آن زمان، یعنی سال 1973، این هواپیما، بهترین رهگیر در حال تولید سراسر جهانبود. این جنگنده، با بهره گیری از دو موتورتوربوجت تومانسکی R-15D-300، توانست که رکورد جهانی سرعت را با یک هواپیمای جنگندهتولید انبوه شکسته و به سرعت 3 برابر صوت دست یابد. رکورد شکنی دیگر این جنگنده،توانایی رسیدن به ارتفاع 118 هزار پایی یا 36 کیلومتری از سطح دریا و انجام عملیاتدر این ارتفاع است که این توانایی ها، قدرت این جنگنده را برای رهگیری سریعهواپیماهای دشمن و انجام ماموریت های شناسایی و تصویر برداری از ارتفاع بالا، دوچندان می نماید. کشش موتورهای این هواپیما، عدد اعجاب آور 11.200 کیلوگرم می باشدکه نیرویی فوق العاده برای پیشرانش یک هواپیمای جنگنده است.



نمای کره زمین از داخل کابین میگ-۲۵

اما این جنگنده را باتعاریف بالا بسیار جالب توجه تصور نکنید. این هواپیما، رهگیری بسیار سست و غیرمانور پذیر است و می توان گفت که هیچ قابلیتی در یک جنگ نزدیک ندارد و حتیهواپیماهای بسیار ناتوان نیز به راحتی می توانند این هواپیما را از صحنه نبرد به درکنند. تحمل شتاب جی این هواپیما حداکثر 3 جی یا مقداری کمتر در مقایسه با، به طورمثال، هواپیمای اف-14 تامکت با تحمل 9 جی می باشد که نشان از ضعف ساختاری اینجنگنده دارد. در صورت انجام یک دور بسیار سریع در آسمان، حتی این احتمال می رود کهموشک های متصل به بال هواپیما به راحتی جدا شده و در آسمان رها گردند. در حقیقت،ماموریت خلبانان این هواپیما تنها این بود که پس از برخاست، خلبان اتوماتیک را روشنکرده و منتظر دستور بمانند، سپس موشکی را به سمت هدفی مشخص از فاصله دور شلیک کردهو به پایگاه برگردند. این جنگنده، با اینکه سریع ترین جنگنده عملیاتی جهان می باشد،اما سرعت هایی چون سه برابر صوت و ارتفاع 36 کیلومتری را تنها برای مدت کوتاهیمانند دو دقیقه می تواند تحمل نماید، چون در غیر این صورت خلبان باید بدونهواپیمایش به فرودگاه بازگردد! این هواپیما، با وزن حدود 30 تن، هواپیمایی بسیارسنگین وزن می باشد و می توان گفت از آن حتی نشانه کوچکی نیز از چالاکی دیده نمیشود. موتورهای توربوجت این هواپیما، سوخت را به سرعت می بلعند و از این جهت، برداین هواپیما کاهش می یابد. از نظر فضا و حجم، موتورهای این هواپیما آن قدر حجیم وبزرگ است که بیشتر به موتور یک راکت شبیه است تا یک جنگنده رهگیر، که این موضوع، ازورودی ها و خروجی های فوق العاده بزرگ این جنگنده آشکار است.




خروجی های بزرگ در این عکس واضح است
اما جالب اینکه اولینهواپیمایی که در جنگ خلیج فارس مورد اصابت قرار گرفت، یک فروند هواپیمای اف ای-18هورنت بود که موشکی شلیک شده از هواپیمای میگ-25 عراقی آن را ساقط نمود. اینجنگنده، بارها در سال های قبل از انقلاب جمهوری اسلامی، به حریم هوایی ایران تجاوزکرده و دیوار صوتی را به وفور در آسمان ایران شکسته است. اما چون نه تنها در ایرانبلکه در هیچ کشور جهان جنگنده ای قادر به رهگیری این هواپیما نبود، در نتیجه کاریاز دست مقامات بر نمی آمد، اما پس از مدتی که ایران هواپیماهای اف-14 تامکت راهمراه با موشک دوربرد فینیکس تحویل گرفت، دیگر میگ های-25 حتی یک بار هم جرأتنکردند که وارد آسمان ایران شوند، چون هواپیماهای اف-14 ایران با شلیک یک موشکفینیکس آنان را از فاصله 200 کیلومتری منهدم می ساختند.
جالب اینکه عملیات جوشکاریدر این هواپیما با دست انجام می گرفت و در سیستم های لکترونیکی آن، هنوز از لامپهای خلاء استفاده می شد. اما با این اوصاف، هواپیمای میگ 25 با نمونه بزرگتری بهنام میگ-31 فاکس هاوند جایگزین شد که در حقیقت نمونه ارتقا یافته از آن بوده وحقیقتاً توانایی های بیشتری نسبت به آن را دارا بود.
میگ 25 که برای رهگیری هواپیمای SR-71 خفاش سیاه آمریکایی طراحی و تولید شده بود، هیچ گاه نتوانست به این آرزوی خود جامهعمل بپوشاند. ناگفته نماند که هم اکنون بزرگترین پرواز دهنده میگ 25 ناتوان، کشورهندوستان می باشد. در سال اخير نيز خبر نيروي هوايي هند تصميم به خارج كردن اين هواپيماي افسانه اي از ناوگان هوايي خود كرده و جايگزيني ان با پسرش يعني ميگ-31 كرده است كه بدين ترتيب اين هواپيما براي هميشه به تاريخ خواهد پيوست.
تاريخي از برخورد با ميگ-25
وابستة هوايي ناتو به سال 1967 و بههنگام مراسم روز نيروي هوايي در پايگاه Domodedovo در نزديكي مسكو، مبهوت يك جتگندهي دو موتوره كه ميان دو جت ميگ21 پارك شده بود گشت. هيچ كدام از افسران باتجربه‏ايكه در آنجا حضور داشتند چنين جنگنده ي بزرگي را تا آن موقع نديده بودند، جنگنده‏ايبا ابعاد عظيمي چون دو سر بال 45 فوت (14 متر)، طول 78 فوت (24 متر) و ارتفاع 20فوت (6 متر) نمي‏توانست از ديدگان پنهان بماند.
غروب همان روز، افسران عاليرتبةناتو، اطلاعات محرمانه را گزارش نمودند. آنها هنوز نمي‏دانستند كه شوروي چه نوعهواپيمايي توليد كرده است. آنها اين هواپيما را ميگ23 با نام مستعار Foxbat ناميدند. ولي به سختي مي‏شد باور كرد كه اين ميگ23 جديد، از خانواده ي معروف ميگ21باشد.
فرماندهان ناتو به زودي متوجه شدند اين پرنده، ميگ23 نيست. در سپتامبر 1976(شهريور 1353) آنها به طور اتفاقي به اين جنگنده دست پيدا كردند و به نكات آن ازنزديك پي بردند. ويكتور بلنكو (Victor Belenco) خلبان ناراضي روسي، (با جنگنده‏اش) به درون دفاع هوايي ژاپن نفوذكرد، در حالي كه تنها براي 60 ثانيه پرواز، سوخت داشت. وي ادعا كرد شكاري‏هاي روسيدر تعقيبش هستند. مهندسين ناتو جهت جداسازي قطعاتش (اطلاع از جزئيات فني) به سمت آنهجوم آوردند اما بسيار متعجب گشتند. قطعات اين جنگنده با دست جوشكاري شده بودند. بهجاي استيل از نيكل استفاده شده بود. بهترين متخصصين ناتو نتوانستند بدانند درجستجوي چه هستند. چرا آنها نتوانستند به جزئيات درون آن دست يابند؟ زيرا در آنهنگام مسوؤلين خشمگين مسكو، خواستار بازگرداندن هواپيمايشان بودند. قطعاتجداشده در بسته‏بندي به وسيله ي هواپيماي باري بازگردانده شد. (بسيار بر اينعقيده بودند كه مهندسين شوروي، به عمد بلنكو را به پناهندگي در غرب وادار ساختند تابدين وسيله، با تكنولوژي برتر خود، غرب را بترسانند.
بلنكو به آمريكايي‏هايميزبانش گفت كه فرماندهان اتحاد شوروي به خلبانان ميگهاي 25، اجازه ي پرواز با سرعتكمتر از 5/2 ماخ را نمي‏دهند! خلبانان ناتو هرگز اين جنگنده را مشاهده نكرده بودند،زيرا در اغلب اوقات در ارتفاعي بيشتر از 24 كيلومتري سطح زمين پرواز مي‏كردند.
در سالهاي بعد، تعداد قابل توجهي از فاكس‏بت ها به نيروي هوايي هند پيوستند.
سوابق جنگ:
در مي 1997 صداي كر كننده‏اي مانند صداي راكت يك موشك در اسلام آباد شنيدهشد. يك خلبان هندي بر فراز شهر در ارتفاع 65000 فوتي (حدود 20 كيلومتري) ديوار صوتيرا شكسته بود. نيروي هوايي پاكستان (PAF) اوّلين بار به وسيله ي جنگنده‏هاي F-16A خود اقدام به رهگيري نمود، اما اين خيالي بيش نبود. زيرا هيچ هواپيمايي قادر بهنزديك شدن به فاكس‏بت نبود. PAF بر اين اعتقاد بود كه ميگ25 هندي به عمد ديوار صوتيرا شكسته است تا ناتواني شكاري‏هاي پاكستاني را در رهگيري ميگهاي25 و اين مطلب راكه هيچ هواپيمايي قادر به نزديك شدن به فاكس‏بت هاي هندي نيست به اثبات برساند.
ميگ25 همچنين موجب شرمساري نيروهاي ايالات متحده و بريتانيا در جريان جنگ 1991خليج فارس شد. در طي نبردي هوايي (در اولين روز جنگ: 17 ژانويه 1991)، تعداد زيادياز هواپيماهاي A-6 و A-7 و F-18 (نيروي دريايي) وارد حريم هواييعراق شدند در حالي كه به وسيله ي شكاري‏هاي F-14 (نيروي دريايي) و F-15 (نيروي هوايي) اسكورتمي‏شدند، در همين حين يك جنگنده ي ميگ25 عراقي (از نوعPD )از پايگاه الرشيد بغدادبه هوا خاست و يك جنگنده ي F-18 Hornet را به وسيله ي موشك هوا به هواي AA-6 سرنگون ساخت. در روز بعد به دستور صدام، تعداد زيادي از جنگنده‏هاي عراقي منجمله تعدادي Mig-29 ،براي در امان ماندن از بمباران و حمله ي بي وقفه ي نيروي هوايي آمريكا به سمتپايگاههاي ايران پرواز كردند در حالي كه وظيفه ي اسكورت اين جنگنده‏ها را ميگهاي 25عراقي بر عهده داشتند. در اين هنگام شكاري‏هاي F-15 آمريكايي آنها را رهگيري كردند. ميگهاي 25 عراقي (در نزديكي مرز ايران) با عمليات تاكتيكي ويژه با آنها درگير شدند.6موشك آمرام به سمت ميگهاي25 اسكورت كننده شليك شد كه هيچكدام به ميگهاي 25 كهحدود 5/2 ماخ سرعت داشتند برخورد نكرد.



نما ورودی های بزرگ هوا در میگ-۲۵ عراقی که در زیر خاک وفن شده بود

مشخصات:
كاربري: شكاري رهگيري
شركت سازنده: ميكويان گروويچ
تاريخ اولين پرواز: 6 مارس 1964(مدل Ye-155R-1) و 9 سپتامبر 1964(مدل Ye-155P-1)
ورود به خدمت: 1964
تعداد خدمه: 1 نفر
نيروي محركه: 2 عدد توربوجت تومانسكي مدل R-12BD-300 با پس سوز و براستي معادل 49400پوند
ابعاد: 23.82 متر طول، 14.01 متر عرض، 6.1 متر ارتفاع
وزن خالي: 20 تن
حداكثر وزن: 36.72 تن
حداكثر سرعت: در پرواز كروز 2.83 ماخ ، در ارتفاع بالا براي مدت كم بيش از 3.2 ماخ(بدون سلاح)
سرعت اوج گيري: 12480 متر در دقيقه
حداكثر ارتفاع پروازي: 68000 پا ولي تا ارتفاع 118000 پا نيز رسيده است.
حجم مخازن سوخت: مخازن داخلي 14920 كيلو گرم و مخازن خارجي نامعلوم
برد: شعاع عملياتي 1300 كيلومتر ولي در پرواز هاي فقط رفت (مبدا به مقصد) 2800 كيلومتر
فشار قابل تحمل: 4.5 جي
تسليحات: 1800 كيلو گرم شامل R-23,R-73,R-60T,Kh-58 (موشك خا-58 در مدل Mig-25 BM )
مدل ها:
Ye-155R-1: مدل اوليه
Ye-155P-1: اولين نمونه شكاري رهگير
MiG-25P Foxbat-A: اولين نمونه مسلح با 4 موشك هوا به هوا
MiG-25R Foxbat-B: اولين مدل شناسايي كه به دوربين هاي عكاسي قوي، حسگرهايمادون قرمز و سيستم اخلاگر رادار ECM مجهز شده بود.
MiG-25RBV Foxbat-B: مدل نا شناخته
MiG-25RBT Foxbat-B: مدل ناشناخته
MiG-25U Foxbat-C: مدل دوسرنشينه با صندلي معلم پرواز كه سطح آن بالاتر از سطح صندلي كارآموز است.
MiG-25PU Foxbat-C: مدل دو سرنشينه اموزشي
MiG-25RU Foxbat-C: مدل دو سرنشينه اموزشي
MiG-25RB Foxbat-D:مدل شناسايي و جاسوسي با قابليت حملبمب (ورود به خدمت در سال 1972(
MiG-25RBK Foxbat-D:مدل شناسايي جديد بادوربين هاي عكاسي متفاوت و ادوات الكترونيكي جديد
MiG-25RBS Foxbat-D: مدل ناشناخته
MiG-25RBSh Foxbat-D: مدل شناسايي و بمب افكن با قابليت حمل موشك هاي هوا به زمين
MiG-25RF Foxbat-D: مدل ناشناخته
MiG-25PD Foxbat-E: مدل جديد از نمونه شكاري رهگير اوليه با موتورها و رادار بهبود يافته
MiG-25PDS Foxbat-E: مدل ناشناخته
MiG-25BM Foxbat-F: مدلي از Mig-25RB با دماغهاي كشيده تر، سيستم ECM و مجهز به موشك هوا به سطح Kh-58( موشك ضد رادار از ارتفاع حد اكثر 20 كيلومتري شليك شده و با به دنبال كردن امواج رادار ، سايت و ادوات رادار زميني را نابود مي سازد)
سوابق شركت در جنگ:
سوريه: حمله اسراييل به جنوب لبنان(1982)
عراق: جنگ بين ايران و عراق (از 1980 تا 1988)
عراق: جنگ خليج فارس(1991)
كشور : روسيه، اوكراين، هند، عراق(قبل از 1991)،الجزاير، اذربايجان،بلاروس(روسيه سفيد)، بلغارستان، سوريه از اين هواپيما استفاده كرده اند